Jaңa Өzbekstan-abat hәm pәraoʻan, demokratiyaliq mәmleketimizdi qurioʻda jaslarimizdiң ayiriqsha orni bar. Olar oʻatansүyioʻshiligi, bilimdanligʻi, kүsh-gʻayrati, baslamashligʻi menen ulioʻma algʻanda Үshinshi Renessans jaratioʻshilari. Sebebi, yelimizde jaslardi zamanagөy bilim hәm tәjiriybeler, milliy hәm de ulioʻma insaniyliq qәdiriyatlar tiykarinda gʻәrezsiz hәm tereң pikirleytugʻin, unamli paziyletler iyesi bolgʻan insanlar yetip jetilistirioʻge qaratilgʻan reformalar negizinde de usinday ulli maqsetler jәmlengen.
Agʻartioʻshiliq-adamlardiң aңi, bilimi hәm mәdeniyatin arttirioʻgʻa qaratilgʻan tәlim-tәrbiya. Ol tәbiyat, jәmiyet hәm insan haqqindagʻi tүrli bilimler, magʻlioʻmatlar jiynagʻin da bildiredi. Agʻartioʻshiliq ilim mәnisinde de isletiledi. Agʻartioʻshiliq ruӯxiy boysiniӯshiliqti saplastiradi, insangʻa kүsh–qүdiret bagʻishlaydi. Ol adamlardi aңsizliqtan qutqaradi., jamanliqtan qaytaradi, jaqsi әdep-ikram iyesi bolioʻgʻa jәrdem beredi. Agʻartioʻshi insanlardan quralgʻan jәmiyet raoʻajlanadi, keleshegi aydin boladi. Agʻartioʻshiliqti turmisqa siңdirioʻ bilimlendirioʻ sistemasi arqali әmelge asiriladi. Sufizmde agʻartioʻshiliq ruoʻxiy kәmillikke yerisioʻdiң tiykargʻi basqishlarinan biri sipatinda qaraladi.
Pүtkil dүnyada jaslar hәr bir mәmlekettiң siyasiy, ekonomikaliq hәm sotsialliq bayligʻi, jer jүzinde abat turmis hәm turaqli raoʻajlanioʻ bolioʻi ushin jaңa ideyalar hәm dөretioʻshilik ruӯxtagʻi әmellerdi iske asiratugʻin tiykargʻi kүsh yesaplanar yeken, olardiң agʻartioʻshiligʻi hәmiyshe itibar orayinda bolip qala beredi. Hәzirgi kүnde mәmleketimiz jaslarin miynet bazarinda talap joqari bolgʻan zamanagөy kәsip-өnerlerge үyretioʻ, jәhәndegi jaslargʻa үlgi bolatugʻinday gөzzal tәrbiya hәm bilim berioʻ, baslama hәm ilimiy umtilislari jүzege shigʻarioʻ bagʻdarinda da әhmiyetli qәdemler taslandi. Qәbiletli jaslardi qollap-quoʻatlaoʻ maqsetinde Prezident mektepleri, Temurbekler mektebi, dөretioʻshi hәm qәnigelesken mektepler jumisi jolgʻa qoyildi. Hәr jil miңlagʻan pitkerioʻshiler mekteplerdi altin, gүmis medallar menen pitkerip atir. Joqari oqioʻ orinlarina kirioʻ imtixanlarina yeң joqari ball toplagʻan 200 jigit-qizlar ushin Prezident granti yengizildi. Jeңilletilgen tәlim kreditleri ajiratilip, xaliqaraliq tәlim bagʻdarlamalari boyinsha yeң joqari ballardi toplagʻan qәbiletli jaslargʻa ayiriqsha itibar berilmekte. Jas alimlar ushin taңlaoʻlar, grant qarjilari, startap joybarlar, joqari oqioʻ orinlarinda oqioʻin kөshirioʻdegi өzgerisler, qolay test protsessleri, bir oʻaqittiң өzinde 5 JOO da bilimin sinap kөrioʻ imkaniyati jaratilmaqta.
Xosh, jaslardiң bilimi, ruoʻxiy dүnyasi hәm dүnya qarasin jetilistirioʻde tiykargʻi derek ne? Ulli shayir hәm oyshil babamiz Alisher Naoʻayi jazip өtkenindey «Kitap biyminnet ustaz, bilim hәm ruoʻxiy jetiskenlikke yerisioʻdiң yeң tiykargʻi dәregi» yesaplanadi.
Kitap tek gʻana bilim hәm ruoʻxiy quoʻat berip, insandi kәmillikke jeteklemeydi, bәlki, өmir qagʻiydalari, jasaoʻ өnerin үyretioʻshi mayak yesaplanadi. Kitap oqigʻan insan өziniң tiykargʻi oy-pikirleri, bilimi, dүnyagʻa bolgʻan kөz-qarasiniң keң yekenligi menen basqalardan ajiralip turadi. Bunnan kөrinip turgʻaninday, insanniң bilimli, tәrbiyali, kәsip-өnerli jetik shaxs sipatinda jәmiyette өz ornin tabioʻi, hәm әlbette baxitli bolioʻinda kitap biyminnet dos. Usi orinda jaqsi kitap hәmiyshe insan qәlbinde Oʻatangʻa muhabbat, milliy hәm ulioʻma insaniyliq qәdiriyatlargʻa hүrmet tuygʻilarin jetilistirip, jaqsiliq hәm qayirli islerge jetekleydi.
Soңgʻi jillarda yelimizde kitapqumarliqqa qaratilip atirgʻan itibar, jaslar ortasinda kitap oqioʻ mәdeniyati bargʻan sayin keң yen jayip atirgʻani hesh birimizge sir yemes. Sebebi, hәr dayim үyrenioʻ, izlenioʻ, jaңaliqqa umtilip jasaoʻ, tereң pikirleoʻ, үlken nәtiyjelerdi qolgʻa kirgizioʻde kitaptiң yeң jaqin bilimler gʻәziynesi, dep bilgen jaslar nurli maqsetleri jolinda sүrnikpeydi. Biraq, usi orinda bir ashiq hәm ashshi haqiyqatti tәn almaoʻdiң ilaji joq. Yagʻniy, bүgingi kүnde kitap oqigʻandi bir shetke qoyip, qimbatli oʻaqitlarin telefon, «Internet kafe» lerde keoʻil ashar oyinlargʻa sariplap atirgʻan jaslarda joq yemes. Duris, texnika әsirinde jasap atirmiz, qisqa oʻaqit ishinde texnikaliq qurallar jәne de jetilisip, olargʻa bolgʻan talap kүnnen-kүnge artip barmaqta. Usi protsesslerde olardiң unamsiz aqibetleri de bar. Hәm de bul izbe-izlikte, yeң birinshi nәoʻbette, jaslargʻa өz tәsirin өtkerip atirgʻani tәshioʻishli.
Keleshek әoʻlad tәgʻdiri haqqinda qaygʻirgʻan agʻartioʻshi jadid babamiz Abdurauf Fitrat «Yeger, dinge, Oʻatangʻa, malgʻa, jangʻa, әӯladqa muhabbatiңiz bolsa, yeger dinniң taza bolioʻi, shәriyattiң raoʻajlanioʻi, Ӯatanniң abadanshligʻi, әoʻladtiң tinishligʻi, jaqsi at qaldirioʻdiң sharasin qәleseңiz, siziң jumisiңiz yeң әoʻyele kәsibi bilim berioʻ. Qәbiletlilerdi tәlim alioʻ ushin oqioʻgʻa jiberiң» dep bildirgen pikirinde millet hәm Oʻatan keleshegi, jaslar tәlim-tәrbiyasi ushin qanshelli kүyinioʻ menen qatnasta bolgʻanin kөrioʻimiz mүmkin. Hәm bul kөz-qarastiң mәnisi aradan qansha jillar өtse de өz әhmiyetin jogʻaltpay kelmekte.
Bүgin xaliq araliq taңlaӯlar, xaliqaraliq pәn olimpiadalari jeңimpazlari, shaxmatshilar, zakovatshilar hәm kitapqumarlar timsalinda yelimizdiң bilimli, millet maqtanishina aylanip үlgergen әziz perzentlerimiz qatari kөbeyip barmaqta. Jas talant iyeleri «Mard ӯgʻlon» mәmleketlik siyligʻi, «Keleshek bunyodkori» meali medali menen siyliqlanbaqta. Sonday-aq, hәr jili mart ayi qarsaңinda bir topar talantli qizlarimizgʻa Zulfiya atindagʻi mәmleket lik siyliq tapsirilip atir.
Yerkin pikirin ashiq ayta alatugʻin, zamanagөy ilim-pәn hәm kәsip-өnerlerdi puxta iyelegen, өz jurti, xalqina pidayi, babalar baslagʻan qayirli islerdi daӯam yettiriӯge ilayiq bul әӯlad oy-sanasin jaritqan agʻartiӯshiliq nurlari, olardiң keleshegi, yerteңin aydin yetip, millet maqtanishina aylaniӯina hesh shubhamiz joq. Bunda olar mәmleketimiz basshisi atap өtkenindey «... adamzat өmirde mүnәsip ornin tabiӯi, yel-jurttiң hүrmeti hәm itibarina sazaӯar boliӯi ushin milliy hәm uliӯma insaniyliq qәdiriyatlardi iyelep, hәr dayim aldigʻa umitilip jasaӯi, izleniӯ hәm үyreniӯden hasla toqtamaӯi kerek».
Gulnoza TURGʻUNBOYEVA,
өz xabarshimiz.
Aӯdarmalagʻan Azamat PIRNIYAZOV.