Qor yogʻardi boʻralab,
Qolishmasdi dovuldan.
Toʻyga aytib ketishdi
Shundoq qoʻshni ovuldan.
Yoʻlga chiqdi ikki chol,
Toʻyga borish qarz beshak.
Birovi otga mindi,
Birovi mindi eshak.
Qor-chi, hamon yogʻardi,
Yogʻar edi gupillab.
Yoʻlni eshak boshladi,
Ot ergashdi loʻkillab.
Gapga tushdi ikki chol,
Suhbat u yoq-bu yoqdan.
Oʻtgan-ketgan, baland-past,
Goh kalla, goh tuyoqdan.
Suhbat degan soz narsa,
Qolmasang bas surgashib.
Yoʻrgʻalar eshak hamon,
Ot boradi ergashib.
Asta-sekin kun qaytar,
Ufqlarda oʻchgan rang.
Qor oralab qaydadir
Bir yulduz chaqnar arang.
Chollar-chi, hamon yoʻlda,
Suhbat oʻsha-oʻshaydi.
Biri dedi: – Oqsoqol,
Kun botganga oʻxshaydi.
Yoʻgʻ-e, usta, – der biri –
Koʻzdan qolibsiz butkul.
Toʻrt chaqirim ovulga
Nahot yursak bir kun yoʻl.
Ammo bu gap rost edi.
Yulduzlar chaqnar bot-bot,
Oldinda eshak borar,
Orqada loʻkillar ot.
Ovuldan-chi, darak yoʻq,
Oppoq edi qir-qiya,
“Adashib ketdikmikan,
Kuppa-kunduz kuni-ya?
Gap bosdimi yo gʻaflat,
Tavba, bu qandoq oʻyin?”
Qor tindi-yu, chollarning
Ichiga kirdi quyun.
– Qora qishda toʻy qilmay,
Battar boʻlgur nokas, gov.
Bachchagʻarning aslida,
Feʼli sovuq edi-yov.
Qaydadir choʻzib-choʻzib
Uvlab qoldi-ku qashqir,
Kim ham, ayting, bundoq choq
Tashvishga tushmas axir?
Xususan, keksayganda
Xafa boʻlib ketasan.
Aytaylik, oʻsha qashqir
Gʻajib ketsa netasan?
Qora sovuq tish qayrab
Qovurgʻani ezardi.
Keng sayhonda ikki chol
Yoʻl axtarib kezardi.
Yoʻl qayoqda, toʻrt taraf
Qalin, oppoq qor edi.
Eng battari – sovuqda
Jon saqlash dushvor edi.
Qaytay desa iziga,
Belgi ham yoʻq, iz ham yoʻq.
Qaltiraydi ikki chol,
Taskin ham yoʻq, soʻz ham yoʻq.
Ne boʻlsa ham topshirdik
Yaratganning oʻziga!
Tavakkal deb, ot boshin
Qayirdilar iziga.
Peshonada borini
Koʻrar inson degan zot.
Yoʻl soldilar qaygadir,
Ot boshin qoʻyib ozod.
Bir kor-hol boʻlmay endi,
Uyni topib borsak bas, –
Surgaladi ot horgʻin,
Orqada eshak besas.
To tonggacha ikki chol
Yurdi, turdi, surindi.
Uzoqlarda bir mahal
Qora narsa koʻrindi.
Boʻgʻoti bor, haytovur,
Oʻxshab turar qishloqqa.
“Xudoga ming shukr”, deb
Yurdilar oʻsha yoqqa.
Tuman ichra dov-daraxt,
Turar edi yaltirab.
Tongga yaqin qishloqqa
Kirishdilar qaltirab.
Tugagandi bardosh ham,
Tugagandi bor sabot.
Yetmay bir darvozaga
Toʻxtab qoldi shoʻrlik ot.
Joy soʻraylik, naryogʻi
Bir gap boʻlar, oqsoqol.
Qamchin bilan taqa-tuq,
Darvozani qoqdi chol.
Izgʻirin-chi, izgʻirin,
Yeru koʻkda horgʻin tus.
Bir kampir chiqdi shu tob,
Qoʻlida xira fonus.
Soʻz boshladi chol titrab,
Halqumiga kelib jon:
Bir kechaga bizlarga
Joy bersangiz, yangajon.
Qora quyun charx urib
Koʻz oldini tutardi.
Kampir kelib yaqinroq
Fonusini koʻtardi.
Hoy, senmi bu, yer yutkur,
Imoningdan kechdingmi?
Aljiraysan yo toʻyda
Aroq-paroq ichdingmi?
Alqissa shu: ot yoʻlni
Uy tomon burgan ekan.
Chol-chi, oʻz kampiridan
Joy soʻrab turgan ekan.
1972
Abdulla ORIPOV, Oʻzbekiston xalq shoiri.