Ruӯxiyliq hәm agʻartiӯshiliq sabagʻi
Insan materialliq qiyinshiliqlargʻa shidaӯi mүmkin, lekin nahaqliq, әdalatsizliq, ar-namisi kemsitiliӯine shiday almaydi. Sonliqtan da, xalqimiz tәrepinen «qarnima yemes, qәdirime jilayman» degen mәnili naqil payda yetilgen. Lekin, әyne payitta qәdir-qimbatti materialliqtan pүtkilley ajiratqan halda kөz aldimizgʻa keltirip bolmaydi.
Sonliqtan da, mәmleketimiz Prezidenti «Әlbette, insan qәdiri biz ushin qandaydur uliӯmaliq, bәlentpәrӯaz tүsinik yemes. Insan qәdiri degende biz yeң әӯele, hәr bir puqaraniң tinish hәm qәӯipsiz өmir keshiriӯin, oniң fundamental hukiq hәm yerkinliklerin tәmiyinleӯdi nәzerde tutamiz. Insan qәdiri degende, biz hәr bir puqara ushin mүnәsip turmis sharayati hәm zamanagөy infradүzilmeni payda yetiӯ, jetik meditsinaliq xizmet kөrsetiӯ, sipatli tәlim, sotsialliq qorgʻaӯ, salamat ekologiyaliq ortaliq jaratip beriӯdi tүsinemiz»-degen yedi.
Bүgingi kүnde insanniң qәdir-qimbati, huqiqlari, yerkinlikleri hәm nizamli mәplerin tәmiyinleӯ mәmleketimizdiң basli ӯaziypasina aylandi. «Insan qәdiri-ushin» degen turmisliq ideya tiykarinda «xaliq mәmleketlik organlargʻa yemes, mәmleketlik organlar xaliqqa xizmet yetiӯi kerek» degen printsip yengizildi.
Әyne usi talaptan kelip shigʻip soңgʻi jillarda jәmiyet turmisiniң barliq taraӯlarinda tүpten reformalar әmelge asirilmaqta. Jaңa Өzbekstan insan ar-namisi hәm qәdir-qimbati joqari qәdiriyat yesaplangʻan mәmleket boliӯi ushin barliq zәrүr ilajlar kөrilmekte. Atap aytqanda, ishki isler organlari xizmetkerleri tinish hәm qәӯipsiz turmis keshiriӯdi tәmiyinleӯ jolinda xizmet yetpekte. Mәhәlle jetiligi bolsa, xaliqtiң mashqalalarin «үyme-үy» tiykarinda үyrenip, sheship kelmekte.
Yelimizde insanniң ar-namisi hәm qәdir-qimbatiniң qol qatilmasligʻin tәmiyinleӯ, oniң huqiqlari hәm nizamli mәplerine qayshi keletugʻin hәr qanday hәreketlerge qarsi gүresiӯ yeң әhmiyetli ӯaziypalar qatarina kiredi. Bul bagʻdarda Oliy Majilis Insan huqiqlari boyinsha ӯәkili, Balalar ombudsmani, Өzbekstan Respublikasi Prezidenti janindagʻi Isbilermenlik subʼektleriniң huqiqlari hәm nizamli mәplerin qorgʻaӯ boyinsha ӯәkil hәm basqa milliy institutlar xizmet kөrsetip kelmekte.
Bunnan bilay adamlar tәshӯishi menen jasaӯ, xalqimizdiң nizamli talap-usinis hәm qәleӯin әmelge asiriӯ mәmleketlik organlar jumisin bahalaӯdiң yeң tiykargʻi shәrtine aylanip barmaqta. Belgili bir aymaqlar boyinsha bәrshe әhmiyetli qararlar xaliqtiң qatnasinda qabil yetiliӯi kerek. Mәmleket kөleminde bolsa bul protsesske puqaraliq jәmiyeti institutlarin tartiӯ xaliqshil qararlar qabil yetiӯde jaqsi nәtiyje beredi.
Mәmleketimiz Jaңa redaktsiyadagʻi Konstitutsiyamizdiң kiris bөliminde Өzbekstan Respublikasi insan huqiq hәm yerkinliklerine, milliy hәm uliӯma insaniylik qәdiriyatlargʻa sadiq yekenligin kөrsetilgen. Tiykargʻi nizamimizdan, mәmleket hәkimiyati xaliq mәplerin gөzlep jumisin әmelge asiriӯi haqqinda qagʻiyda orin algʻan. Sonday-aq, insanniң өmiri, yerkinligi, ar-namisi hәm qәdir-qimbati joqari qәdiriyat yekenligi atap өtilgen. Konstitutsiyada mәmlekettiң sotsialliq taraӯdagʻi mәjbүriyatlarina baylanisli normalar 3 yesege kөbeydi.
Buniң әmeldegi orinlaniӯin xaliqtiң kem tәmiyinlengen qatlamin sotsialliq qorgʻaӯ sistemasi jaratilgʻanligʻinda kөriӯ mүmkin. Kәmbagʻalliqti qisqartiӯ boyinsha izbe-izlikte is-ilajlar kөrilmekte. Jaңa үy-jaylar, mektepler hәm mektepke shekemgi bilimlendiriӯ mәkemeleri qurilmaqta, mәdeniyat hәm sport oraylari jaratilmaqta. Jurtlaslarimizdiң jasaӯ tәrzi jaqsilanip, turmisi abadanlaspaqta. Yelimizde joqari texnologiyali sanaat kompleksleri, infradүzilmeler hәm logistika tarmaqlari, avtomobil hәm temir jollar qurilmaqta. Turistlik taraӯlari bargʻan sayin raӯajlanbaqta.
Jazani өteӯ mәkemelerinen azat yetilgen shaxslardi jәmiyetke maslastiriӯ boyinshada sistemali jumislar әmelge asirip kelinbekte. Olar qayta jinayatqa qol urmaӯi ushin kәsipke oqitilip, jumis penen tәmiyinlenbekte, hәr birine sotsialliq jәrdem kөrsetilmekte.
Isbilermenler ushin jәne de keң imkaniyatlar jaratilmaqta. Jaslardiң zamanagөy bilim hәm kәsip-өner iyeleri, bәrkamal bolip tәrbiya aliӯi ushin zәrүr sharalar kөrilmekte. Hayal-qizlardiң sotsialliq qorgʻaliӯi kүsheymekte. Әskeriy xizmetkerler hәm olardiң shaңaraq agʻzalari hәr tәrepleme qollap-quӯatlanbaqta.
Usi orinda Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyevtiң 19-mart kүni isbilermenler menen bolip өtken ushirasiӯinda kishi hәm orta biznesti raӯajlandiriӯdiң basli ӯaziypalari dodalandi. Atap aytqanda, 2025-jildagʻi basli maqsetler belgilendi. Usi maqsetlerge yerisiӯ ushin xaliqaraliq ekspertler menen birgelikte kompleks bagʻdarlama islep shigʻildi. 2025-jilda oni әmelge asiriӯ ushin tүrli dәreklerden 10 milliard dollar ajiratiӯ rejelestirilgen. «Bul jilda kishi hәm orta bizneske 120 trillion sum resurs berip atirmiz. Bunday үlken qarji ilgeri hesh qashan bolmagʻan»-dedi mәmleket basshisi.
Jurtbasshimiz Өzbekstan xalqina Jaңa jil qutliqlaӯinda «Uliӯmalastirip aytqanda, «Insan qәdiri ushin, insan baxti ushin!» degen ulli maqsetti bәrshemiz birgelikte әmelge asiramiz», degen yedi. Basshi xizmetkerlerge gʻamxorliq yetse, maman qәnigelerdi qәdirlese, bul oniң usi үlken maqsetti әmelge asiriӯdagʻi үlesi boladi. Xizmetker de өz nәӯbetinde hәr tәrepleme qolay jumis sharayatin jaratqan, qol astindagʻilardiң sotsialliq qorgʻaliӯi haqqinda qaygʻirgʻan basshini qәdirleӯi lazim.
Өzbekstan Qaharmani, xaliq shayiri Abdulla Oripov insanniң qәdir-qimbati haqqinda taӯip jazgʻan yedi. Oniң «Izhor» qosigʻindagʻi tөmendegi qatarlargʻa itibar beriң.Qansha diyarlarda seyil yetip jүrdim,
Qansha mәnzillerde dүzdim ashyon.
Hәm ulli hikmetke aqir jүz burdim,
Siy kөrgen orinda әzizdir insan.
Jurtim, sende yeken nesiybem tүӯel,
Sen өziң mәskanim, sen өziң shanim.
Sen anam, sen qarindas, yarimsaң, әzel,
Ey, janim, jәhәnim — Өzbekstanim.
Tүp dәreginde «baxit» hәm «qәdir» tүsinikleri yegizek. Kim qәdir tapsa, ol өzin baxitli sezedi. Lekin өz Ӯataninda qәdir tappay, өzge jurtlarda qәdirlengen insanniң baxti kemtik boladi. «Өzge yelde sultan bolgʻansha, өz yeliңde ultan bol» dep biykargʻa aytpagʻan. Soniң ushin hәr kimge өz diyarinda qәdir tabiӯ nesip yetsin.
Bobomurod TOSHEV.
Aӯdarmalagʻan Azamat PIRNIYAZOV.