Insan ruӯxiy dүnyasin jetilistirmey turip, xalqimizdiң jasaӯ hәm turmis dәrejesin asiriӯ, jetiskenliklerge yerisiӯi mүshkil. Soniң ushin da Jaңa Өzbekstanda әmelge asirilip atirgʻan reformalardi jәne de tereңlestiriӯ, oniң nәtiyjeliligin tәmiyinleӯ barisinda jas әӯladti hәr tәrepleme jetik, zaman talabina toliq juӯap beretugʻin joqari mamanliqqa iye qәnige, soniң menen birge, ruӯxiy hәm agʻartiӯshiliq, әdep-ikram, ruӯxiy hәm fizikaliq tәrepten jetilisken, Ӯatangʻa, yel-jurtqa sadiq insanlar yetip tәrbiyalaӯ әxmiyetli ӯaziypa sipatinda belgilendi.
Ruӯxiy jetiskenlikke yerisiӯde, әlbette, shaxs өz ruӯxiy dүnyasin jetilistiriӯi ayriqsha әhmiyetke iye boladi. Sebebi, ruӯxiy dүnyasi bay bolgʻan shaxslar mәmleket aymagʻinda jasap atirgʻan xaliqtiң kөpshilik bөlegin quraytugʻin sharayatta gʻana tinishliq, mehir-muhabbat, puqaralar hәm milletler ortasinda birlik, aӯizbirshilik kibi paziyletler bekkem boladi hәm mәmleket turaqli raӯajlanip baradi.
Biz sonday jәmiyetde jasap atirmiz, bunda hәr bir shaxs, hәr bir xaliqtan dүnya jetiskenligi yerisken barlik ruӯxiy-mәdeniy qәdiriyatlarimizdi өzlestirgen halda, dүnya standartlari dәrejesinde pikirley aliӯi, өz milliy ruӯxiy-mәdeniy miyrasimizdi jәhәn kөlemine alip shigʻa biliӯ talap yetiledi.
Barliq taraӯlar siyaqli, ishki isler organlari jeke qurami ortasinda da ruӯxiy-agʻartiӯshiliq jumislardi sipat jagʻinan jaңa dәrejelerge kөteriӯ, xizmetkerlerdiң bilim dәrejesin jәne de jetilistiriӯ, mәdeniyatli, ӯatansүygish, өz kәsibine sadiq hәm pidayi xizmetkerlerdi tәrbiyalaӯgʻa ayiriqsha itibar qaratilmaqta. Xizmetkerlerdiң ruӯxiy kelbeti tuӯriliq, hadalliq, ar-namis, jigerlilik hәm ӯatansүyiӯshilik siyaqli paziyletlerde sәӯlelenbekte.
Tuӯriliq hәm kemtarliq insan xulqiniң bezeӯi. Tuӯra jol-yel joldasi, dep aytiladi maqallardan birinde. Ulli babalarimiz ruӯxiy miyrasinda da tuӯriliq, rasgөylik haqqinda keң tүsinikler berilgen. Olardiң pүtkil өmiri-xizmeti insanniң ruӯxiyligʻi, baxit-saadati, xaliqtiң tinishligʻi, mәmleket abadanligʻi, mehir-mүriӯbet, ilim-pәn, sәniyat hәm әdebiyattiң raӯajina bagʻishlangʻan.
Hadalliq-insanlar ushin ruqsat yetilgen jaqsi, unamli jumislar, hәreketler jәmleniӯi bolip, miynet yesesine tabilgʻan nәrseler yesaplanadi. Ol insan tәbiyatindagʻi yeң gөzzal tuygʻi sipatinda өzgelerdiң mehir-muhabbatina yerisedi. Ulli alim Maxmud az-Zamaxshariy bul haqqinda tөmendegishe nәsiyat yetedi: «Hadal hәm pәkize kisi hәr dayim qәterjam tinishliqqa, bireӯge qiyanet, jamanliq yetetugʻin kisi bolsa pәleketke giriptardur». Soniң ushin da ata-babalarimiz hadalliqqa ayiriqsha itibar qaratqan.
Uyat-jaqsiliqtiң dәlili. Өziniң orinsiz is-hәreketinen, qiligʻinan uyaliӯ tek gʻana adamlargʻa tәn qәsiyet. Jurjoniy: «Ol nәpsiniң bir nәrseden tartiniӯi hәm jaladan arilip, oni tәrk yetiӯi» degen. Perzentlerimizdi ar-namisli yetip tәrbiyalaӯ milliy tәrbiyaniң tiykargʻi jөnelislerinen biri yesaplanadi.
Namis-insan ruӯxiy kelbetine tәn bolgʻan izzet-nәpis, qәdir tuygʻilarin bildiriӯshi tүsinik. Namisli insan өzi hәm shaңaragʻi, milleti hәm Ӯatanniң izzet-hүrmetin, qәdirin joqari tutadi. Ol өzin de, өzgelerdi de qәdirley biledi. Insan namisi өz shaңaragʻi hәm pүtkil millettiң namisin kөrsetedi. Өzgeler qәdir-qimbati, ar-namisin өz qәdir-qimbati, ar-namisi dәrejesinde kөretugʻin insan үlken abiroygʻa iye boladi. Ol hәmiyshe әdalat ushin gүresedi, bunda oniң yeң tiykargʻi jәrdemshi oniң pәk hүjdani yesaplanadi. Namisli insanlar өzleri hәm shaңaragʻiniң, tuӯisqanlariniң, izzet-namisi, qәdiri, hүrmetin joqari tutip, oniң basqalar tәrepinen ayaq asti yetiliӯi, aqiretleniӯi hәm hүrmetsizlik yetiliӯine biypәrӯa qarap tura almaydi.
Ӯatansүyiӯshilik degende, yel-jurt aldindagʻi juӯapkershilik hәm minnetleme tүsiniledi. Ӯatansүyiӯshilik printsipi Ӯatan tүsinigin pidәkerlik penen siңiriӯ, belgili bir aymaq hәm xaliqqa muhabbat sezimleri menen baylanisli. Insan Ӯatan mәpi, qәdir-qimbati, tәgʻdiri hәm keleshegin qansha kөp aңlasa, ӯatansүyiӯshilik tuygʻisi sonshelli bәlent boladi. Haqiyqiy ӯatansүyiӯshilik millet, Ӯatan mәpi menen jasaӯ, oniң keleshegi, mәpi jolinda xizmet yetiӯ hәm gүresiӯ. Ӯatansүyiӯshilik belgili bir ortaliq, aymaqta hәm bar bolgʻan ruӯxiy әdep-ikramliq qәdiriyatlar tiykarinda qәliplesedi. Sebebi, ӯatansүyiӯshilik uzaq tariyxiy raӯajlaniӯ barisinda qәliplesetugʻin jәmiyetlik tuygʻi. Jaslarimizdi ӯatansүyiӯshilik ruӯxinda tәrbiyalaӯ bolsa hesh qashan өz әhmiyetin jogʻaltpaytugʻin әhmiyetli mәsele yesaplanadi.
Demek, ishki isler organlari xizmetkerleri sanasinda yel-jurtina juӯapkerlik tuygʻilarin siңdiriӯ, olarda xizmet ӯaziypasin orinlaӯ barisinda qataң turmisliq isenimin qarar taptiriӯ, olardiң Ӯatan hәm xaliq tәgʻdirinde, mәmleketimiz hәm de reformalar talaplarina sadiqligʻin jәne de asiriӯ ayiriqsha әhmiyetke iye. Ruӯxiy jetisken, mәdeniyatli, juӯapkershilikli xizmetker xizmet intizaminda qataң әmel yetedi. Nizam sheңberinen shetke shiqpastan, өz ӯaziypalarin shin keӯilden orinlaydi. Ishki isler organlari xizmetkerleri xizmetin tikkeley puqaralar kөz aldinda әmelge asiradi, demek, puqaralar menen sәӯbet daӯaminda yerkin hәm ashiq sөzli boliӯ, dәrtin yesitiӯ, olardiң mүrәjatlari menen islesiӯde әdalatli boliӯi zәrүr.
Sir yemes, keyingi payitlari xizmetkerlerdiң xizmet ӯaziypalarin orinlaӯgʻa tosqinliq yetiӯ, olargʻa jaman sөzler aytiӯ, is-hәreketlerin sotsialliq tarmaqlar arqali tarqatiӯ menen shantaj yetiӯ halatlari da ushirasip turipti. Internet hәm sotsialliq tarmaqlarda tinishliq saqshilarin abiroysizlandiriӯ, bir tәrepleme xabardi bөrttirip kөrsetiӯ halatlari gүzetilmekte. Bunday sharayatlarda taraӯ ӯәkilleri yel arasinda abiroygʻa yerisiӯi, өz imijin asiriӯ maqsetinde, yeң әӯele juӯapkershiligindegi ӯaziypalardi shin keӯilden orinlaӯi lazim. Hәr bir xizmetker puqaralar menen sәӯbetde әlpayim boliӯi, kәsiplik hәm huqiqiy bilimlerin asiriӯ үstinde tinbay izleniӯi zәrүr. Sonda gʻana belgilengen maqset hәm ӯaziypalargʻa yerisiledi.
Juӯmaq orninda aytiӯ mүmkin, ishki isler organlari xizmetkerleriniң ruӯxiy bәrkamalligʻi, yagʻniy Ӯatan hәm xaliq mәplerin hәr nәrseden joqari qoyip, xizmet minnetlemesine sadiq qaliӯi, әdep-ikramliq qagʻiydalarina hәm mәmile mәdeniyati talaplarina, xizmet intizami hәm nizamlargʻa qataң әmel yetiӯi, sonday-aq, jas xizmetkerlerde usi siyaqli paziyletlerdi payda yetiӯde jәmәәttiң orni hәm tәsirin jәne de arttiriӯ үlken әhmiyetke iye.
Azizjon FAYZIYEV,
podpolkovnik.
Aӯdarmalagʻan Azamat PIRNIYAZOV.