Бечора она. Куйдирги ўғлининг дастидан бағри қон. Фарзандининг қилмиши ортидан эл-юрт олдида боши эгик, тили қисиқ. Қамалганининг учинчи ойидаёқ хотини Муниса ёлғиз қизалоғини олиб, ота уйига кетиб қолди. Ор қилди. Нима эмиш, одамлар қизалоққа отаси қамалганини рўкач қилиб, кўнглини чўктиришини истамасмиш. Қамалган одам боласига ота бўлишга ҳаққи йўқ эмиш. Елкасига юкхалтасини ортмоқлаб олган Ўлмасжон уйи томон бораркан, бўлиб ўтган аламли воқеалар бир-бир кўз олдидан ўтди.
Ўшанда қизалоғи София эндигина дунёга келган, ўзи оталик бахтидан еттинчи осмонда учиб юрарди. Ўша кезлари дунё кенг эди, чароғон эди! Азбаройи масрурлигидан чойхона, кафе, ресторанлардан боши чиқмай қолди. Улфатлари ҳам атрофида кўпайиб кетди.
Хато шу нуқтадан бошланди. Яхшигина қурувчи бўлган йигитнинг топганидан барака учди. Ишга кеч борар, буюртма бўйича уйларнинг битказилиши кечикиб кетар, мижозлар ундан норози бўлар, тўловга гал келганда оғриниб пул беришарди. Бу ҳолат сурункали тус олди. Ўлмасжон ичкиликнинг қулига айланди.
Онаси уни бу йўлдан қайтаришга обдан уриниб кўрди. Ёлғизгина, тилаб олган ўғлининг саёқ қиёфага кириб бораётгани уни куйдирар, кечалари ухламасдан йўлга термилиб ўтирарди. Ўлмасжон эса кафелардан бирида официант бўлиб ишловчи аёлга илакишиб қолганди. Устомон аёлнинг ясама там-тамалари, қош қоқишлари уни бутунлай маҳв этиб қўйганди.
Топганини ичишга, ўша жувонга сарфлай бошлаган йигит тобора унинг макр тўрига чувалашиб қолаётганини ҳис қилмасди. Маккора аёл эса уни авраб, пулини шилиб, тилла тақинчоқлар, қиммат кийимлар, атир-упалар оларди. Ўлмасжон машинасини қандай сотганини ҳам билмай қолди. У ўзини бундан ҳам яхшисини оламан, деб юпатди. Қаёқда, янги «Гентра»га аталган пул ҳам маишатга, ойимчанинг битмас-туганмас эҳтиёжларига сарфланиб кетди.
Ўша куни ишдан кечроқ чиқди. Тўғри таниш кафега қараб югурди. Бошланишига муздек пиво буюрди. Лекин қорақош жонони кўринмасди. Қизиқ, қаёқда экан? Ҳар доим унинг келишини кутиб турарди-ку! Боши қотди. Икки юз грамм коняк ичгач, калласи ишлаб кетгандек бўлди, гўё. Аёлни дугонасидан суриштирди. У лабини буриб, билмаслигини айтди. Нарироқда патнис кўтариб юрган новча официант йигитга кўзи тушди. Шу йигит билан сирдош бўлиб қолган. Баъзида у аёлни чақириб берарди.
Официант у ёқ-бу ёққа аланглаб, Ўлмасжоннинг хуштори бошқа эркак билан учрашиб юришини пичирлаб айтди. Бу гапни эшитиб, дунё остин-устун бўлиб кетгандек туюлди назарида. Аламидан яна ичкиликка шўнғиди. Ярим кечада кўчага гандираклаб чиқди. Оёқлари уни ўша таниш хонадонга бошлаб борди. Деразалари очилмаган, ичкарида одам борлигидан дарак йўқ. Телефонини ҳам ўчириб олган аёлнинг бевафолиги уни қаттиқ ғазаблантирган, алам ич-ичини ўртаб юборганди.
Кутишга қарор қилди. Бирор соат ўтгач, қоп-қора «Cаптива» кўп қаватли уй олдига келиб тўхтади. Ичидан хушхандон ҳолатда кўнгил қўйгани тушди. Унинг кетидан сакраб тушган қирқ ёшлардаги эркакнинг ҳам кайфияти чоғ эди. Улар қўлтиқлашиб ичкарига кириб кетишди. Ўлмасжон ўзини бошқара олмай қолди. Ортларидан ичкарига кириб борди. Кираверишдаги таниш жойдан полювгични олди... Кейин эса нима бўлганини эслай олмайди. Кўзини очганида ўзини қамоқхонада кўрди. Қўлига кишан солинган. Рўпарасидаги инспектор қандайдир саволлар берарди. Эртаси куни эса вазият ойдинлашди. У ўзганинг уйига бостириб кириб, икки нафар шахсга тан жароҳати етказган, ўзгаларнинг тинчини бузган экан...
Суд ҳукми қатъий бўлди. Ўлмасжон етти йилга озодликдан маҳрум қилинди. Уни қўлига кишан солинган ҳолда суд залидан олиб чиқиб кетишди.
Ўлмасжон тўрт йил оиласидан узоқда, маҳкумликда ҳаёт кечирди. Ҳамма нарсанинг тўлови бор деганлари рост экан. Саёқ юргани, оиласига хиёнат қилгани учун жуда қиммат товон тўлади. Оиласи пароканда бўлди. Онаси яримжон бўлиб қолди. Ўзи умрининг бебаҳо йилларини тиканли сим ортида ўтказди. Йигитлик баҳорини бой берди.
Шу йиллар давомида минг бир пушаймонлик, виждон азоби уни тинч қўймади. Онаси нафақа пулларини йиғиб, унинг ҳолидан хабар олиб турар, хотини эса бутунлай юз ўгирганди.
Мана, бугун – озодликнинг илк куни. Ҳадемай ота ҳовлиси остонасидан ҳатлаб ўтади. Онасининг қалампирмунчоқ ҳиди анқиб турадиган бағрига ўзини отади. Ҳаммасини бошидан бошлайди. Оила қуради, фарзанд кўради, тўйлар қилади, муштипар онасини ҳажга юборади. Фақат Худо умр берса бўлгани...
Абдураҳмон
МУСТАФОҚУЛОВ,
ўз мухбиримиз.
Сирдарё вилояти.