Инсон ҳаётининг маъноси, унинг жамиятдаги обрў-эътибори ва хонадонидаги қут-барака, энг аввало, ҳалол меҳнат даражаси билан ўлчанади. Ҳалоллик шахснинг эътиқоди, дунёқараши ва маънавий камолотини белгилаб берувчи энг олий мезон саналади. Асрлар давомида «Ҳалол меҳнат – мангу роҳат», «Ҳалолдан келган барака – элга тўй, ҳаромдан келган кулфат – бошга ғов» каби нақллар бежиз айтилмаган. Ушбу пурҳикмат сўзлар ортида инсониятнинг кўп асрлик ҳаётий тажрибаси, маънавий-ахлоқий сабоқлари ва юксак эътиқоди мужассам. Ҳалол йўл билан топилган ризқ ва меҳнат маҳсули нафақат хонадонга моддий барака олиб киради, балки инсон қалбига ажралмас хотиржамлик ҳамда ички ҳаловат бахш этади. 

Маърифатпарвар боболаримиз таъкидлаганидек, меҳнатнинг ҳалоллиги инсоннинг иродасини тоблайди ва унинг юзини ёруғ қилади. Меҳнати ҳалол бўлмаган кимсанинг эса на қалбида ҳаловат ва на оиласида барака бўлади. Бугунги жадал ривожланаётган даврда, жамиятимизда туб ислоҳотлар амалга оширилаётган бир шароитда, ҳар бир соҳа вакилидан, айниқса, давлат хизматчилари ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ходимларидан ўз хизмат вазифала­рига масъулият ва ҳалоллик билан ёндашиш талаб этилмоқда. 

Бугун «ҳалол меҳнат» ту­шунчаси барча соҳаларда сифат кўрсаткичи ҳамда барқарор ривожланишнинг асосий драйве­рига айланиб бормоқда.

 Ички ишлар органларида хиз­мат қилиш – касбий фаолият тури эмас, балки халқимиз, давлатимиз олдидаги юксак маънавий-ҳуқуқий бурч ва олий масъулиятдир. Жамоат тартибини сақлаш, фуқароларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш, жиноятчиликка қарши муросасиз курашиш каби мураккаб вазифалар ҳар бир ходимдан юксак касбий маҳорат билан бирга, мустаҳкам маънавият, темир ирода ва покдомонликни ҳам талаб этади. 

Ўзбекистон Республика­сининг «Ички ишлар органлари тўғрисида»ги қонуни ва соҳага оид кўплаб меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатларда ходимларнинг ҳалоллиги, шаффофлиги ва холислиги бош мезон қилиб белгиланган. Ички ишлар органлари ходимининг фаолиятида ҳалоллик тўртта асосий устунга таянади: биринчидан, ҳар бир мурожаат кўриб чиқилишида ҳамда су­риштирув ва тергов жараёнлари­да беғараз бўлиш ва қонун устуворлигига қатъий таяниш; иккинчидан, хизмат ваколатларини суиистеъмол қилмасдан, фуқаролар билан мулоқотда самимий, хушмуомала ва адолатли бўлиш; учинчидан, хизмат гувоҳномаси ва формасини шахсий манфаатларни қондириш воситасига айлантирмаслик; тўртинчидан, ҳар қандай моддий ёки маънавий оғдириш уринишларига нисбатан қатъий рад жавобини бериб, коррупсияга қарши муросасиз курашиш лозим. 

Ходимларнинг ҳар бир хатти-ҳаракати, қабул қилаётган қарори ва фуқаролар билан мулоқот тарзи давлат ҳокимиятининг умумий обрўсига бевосита таъсир кўрсатади. Фуқаро ички ишлар органлари ходимида адо­лат, ҳалоллик ва том маънодаги ҳимоячини кўрсагина, унда давлатга ва қонунга бўлган 

ишонч янада мустаҳкамланади. Шу сабабли халқ ишончини қозониш ҳалол хизматнинг энг биринчи ва асосий натижасидир. Инсон ҳаётида «ҳалол» ва «ҳаром» тушунчалари ўртасидаги чегара унинг маънавий иймони ҳамда идроки орқали белгиланади.

Афсуски, айрим ҳолларда хиз­мат фаолиятида дуч келинадиган коррупсиявий жараёнлар, тамагирлик ва шахсий манфаатни хизмат манфаатларидан устун қўйиш ҳолатлари нафақат қонун бузилишига, балки шахснинг маънавий тубанлашувига олиб келади. Ножўя ёки ноқонуний йўллар билан топилган моддий манфаатларда ҳеч қачон қут-барака ва хотиржамлик бўлмайди. Бу каби хатти-ҳаракатлар инсоннинг эл-юрт олдидаги юзини қора қилади, оиласида ва фарзандлари тарбиясида салбий асоратларни кел­тириб чиқаради. Ҳалол ва фидойи хизмат қалбдаги хотиржамлик, юқори касбий ғурур, эл-юрт эътирофи ва ҳурматига сазовор қилса, манфаатпарастлик ва ноқонуний хатти-ҳаракатлар доимий хавотир, виждон азоби, маънавий инқироз ва касбий деформацияга сабаб бўлади.

Касбий фаолиятида ҳалоллик­ни бош мезон билган ходим хонадонига доимо тинчлик ва файз ҳамроҳ бўлади. Тинч ва баракали хонадондан чиққан ходим эса, ўз навбатида, хиз­матда ҳам юқори натижаларга эришади, топширилган вазифаларни сидқидилдан бажаради. Шарқ мутафаккирлари таъкидлаганидек, фарзандларга бериладиган энг катта мерос – ҳалол ризқ ва тоза номдир. Ҳалол меҳнат билан топилган ҳар бир сўм оиланинг маънавий ва моддий устуни бўлиб хизмат қилади. Хизмат фаолиятида дуч келинадиган машаққат ва синовларни сабр ҳамда ҳалоллик билан енгиб ўтган ходим ўз фарзандлари учун ҳақиқий ҳаётий қаҳрамон ва ўрнак намунасига айланади. Ота ёки онасининг ҳалол ва шарафли хизматидан ғурурланган фарзанд ҳам келажакда ҳалол ва ватанпарвар инсон бўлиб камол топади.

Ички ишлар органларида ҳалоллик муҳитини янада мустаҳкамлаш ва ҳар бир ходим­нинг маънавий дунёқарашини бойитиш учун сўнгги йилларда тизимда «Устоз-шогирд» анъаналарини кучайтиришга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Катта тажрибага эга, кўп йиллар давомида виждонан хиз­мат қилиб, халқ ва ҳамкасблар эътиборини қозонган фахрийлар ҳамда тажрибали ходимларнинг ҳаёт йўли ва хизмат тажри­басини ёш ходимларга етказиш лозим, чунки ёшларда касбга садоқат ва ҳалоллик кўникмаларини шакллантиришда устозларнинг шахсий ибрати энг самарали усулдир. Бундан ташқари, ходимлар доимий ра­вишда ўзларининг ҳуқуқий ва маънавий билимларини ошириб бориши, бадиий ҳамда илмий адаби­ётларни ўқиши ва тари­хий-миллий қадриятларни ўрга­ниши учун зарур имкониятлар яратиб берилмоқда. Бу эса ходимларнинг руҳий дунёсини бойитади ҳамда уларни турли ножўя ва салбий таъсирлардан ҳимоя қилувчи маънавий қал­қон вазифасини ўтайди. 

Хулоса қилиб айтганда, ҳалол меҳнат нафақат инсоний фазилат, балки ички ишлар органлари ходими фаолиятининг бош мезони, унинг ҳаётий ва касбий маёғидир. Ҳалол ва сидқидилдан қилинган хизмат эвазига эришилган ҳар бир ютуқ, эл-юртнинг самимий миннатдорлиги, дуоси ходим ва унинг оиласи учун энг буюк барака ҳамда бахт манбайидир. 

Бугун Ватанимиз тараққиёти, халқимиз осудалиги ва жамоат тартибини сақлаш борасида амалга оширилаётган барча эзгу ишларда ҳалоллик ва поклик устувор тамойил бўлиб қолиши лозим. Ҳар бир ходим ўз касбий бурчига садоқат билан ёндашса, ҳалол меҳнати билан жамиятимизда қонун устуворлиги ва адолатни қарор топтиришга муносиб ҳисса қўшади. Зотан, Ватанга ва халққа садоқат билан ҳалол хизмат қилиш – олий шараф ва мустаҳкам барака манбаидир!


Аброр ПОЁНОВ,

катта мутахассис-мухбир, катта сержант.