Сиз кутган учрашув

Миролим Қиличев 1987 йилда Бухоро вилоятида туғилган. 2008 йилдан буён Ўзбек Миллий академик драма театри актёри. 

2012 йилда кино соҳаси бўйича ўтказилган танловда «Жасур» филмидаги Жасур роли учун, 2013 йилда «Сени куйлаймиз, замондош!» Республика театр санъати танловида «Ойдин» спектаклдаги Самандар роли учун «Энг яхши эркак роли» номинациясига сазовор бўлган. 

2014 йили «Шуҳрат» медали билан мукофотланган.


Ватан – муқаддас. Унинг тинчлиги, осойишталиги шу заминда туғилиб ўсган ҳар бир инсоннинг эзгу мақсади. Юртга садоқат, ватанпарварлик туйғуси бу улуғ мақсадларнинг дебочасидир. Зеро, ҳар юракнинг меҳроби – Ватан. 

Ўзбек Миллий академик драма театрининг ёш, иқтидорли актёрларидан Миролим Қиличев театр саҳнасида «Огоҳ бўлинг, одамлар», «Ўзбекча рақс» сингари спектаклларда бир-бирини такрорламас роллар ижрочиси. «Жасур», «Умид», «Уқубат» сингари кинофилмларда яратган образлари орқали ватанпарварлик туйғусини ўзига хос самимий талқин эта билиб, халқимиз меҳрини қозонган. Ижодкор билан суҳбатимиз унинг санъат оламига кириб келиши, устозлари, ўзига хос ижролари хусусида бўлди.

– Касб танлашда инсон униб-ўсган муҳитнинг ҳам ўрни бор. Сизни санъатнинг сеҳрли оламига етаклаган жиҳатларни нималарда кўрасиз?

– Касб танлашимда (ўйланиб) нафақат туғилиб ўсган жойим, балки ота-онамнинг алоҳида ҳиссаси бор. Сабаби улар ниҳоятда санъатни севадиган, санъаткорларга ҳурмати чексиз инсонлар. 

Кечагидек эсимда ҳар доим «Оқшом тўлқинларида» эшиттиришини диққат билан тинглардик. Кўпинча ота-онам радиода мусиқа янграши биланоқ қайси санъаткорнинг қўшиғи эканлигини топиш устида баҳс боғлашарди. Биз фарзандлар ҳам ўз-ўзидан баҳсга аралашиб кетардик. Телевизорда «Оталар сўзи – ақлнинг кўзи» кўрсатуви бошланди дегунча, экран қаршисига тизилишиб олардик. Қишлоғимизда тез-тез ҳинд филмлари намойиши бўлиб турарди. Мен учун бу байрам эди. Акам кўпинча филм томоша қилаётиб, ухлаб қоларди.(кулади) Мен эса кино воқеалари ичига шўнғиб, ўзимни қаҳрамонларнинг ўрнида ҳис этардим. Менда санъатга бўлган қизиқиш, иштиёқ учқунлари ўша вақтда уйғонган бўлса керак, деб ўйлайман. Мактаб саҳнасида Широқ, Доро сингари кўплаб ролларни ўйнаганман. Шундай кунларнинг бирида онам «Актёр бўласанми, болам?» деб қолдилар. Маслаҳат, йўл-йўриқ сўраб, ҳамшаҳаримиз Муҳаммад Рафиқовнинг олдига бордик. Улар мен билан бироз суҳбатлашиб, шеър айттирдилар. Шундан сўнг бироз ўйланиб туриб, «Олдимга кел, ижодий имтиҳонларга тайёргарлик кўрамиз, ўзим устозлик қиламан», – дедилар. Ўшанда хурсандлигим ичимга сиғмаганди. Ниҳоят омадим чопиб, талаба бўлдим, ҳақиқий санъат оламига кириб келдим. 

– Кўпинча санъаткорларнинг маҳорат қирралари ҳақида сўз кетаркан, беихтиёр «устоз кўрган» дейишади. Сиз устозларингиздан нималарни ўргандингиз ва яна нималарни ўрганишим керак, деб ўйлайсиз? 

– Миллий театрга илк бор келганимда тўртинчи босқич талабаси эдим. Ишни саҳна устачилигидан бошлаганман. Яъни, ҳар бир спектакл учун махсус саҳна декорациялари қурардик. Иш жараёнида элимиз эътиборига тушган артистларнинг ижроларини кузатардим. Илк маротаба «Увайсий» спектаклида камончи йигитлар, кейин «Амир Темур», «Макр ва муҳаббат» спектаклида жангчи йигитлар оммавий саҳналарида иштирок этганман. 

«Амир Темур» спектакли саҳналаштирилаётганди. Актёр Учқун Тиллаев «Сен гапир», деганида, мендан бахтли инсон йўқ эди. Шундан кейин битта, иккита, учта сўз айтадиган кичик ролларда чиқа бошлаганман. Театрдаги илк катта ролим «Тортадурман жабрини» спектаклида Азим роли. Ушбу спектаклдан сўнг бирин-кетин бош ролларни ижро этганман. 

Таниқли актёрлар билан бир саҳнада ишлаш жараёнида шундай хулосага келдим: санъатда устозларнинг маслаҳат ва йўл-йўриқларига қулоқ тутиб, уларга амал қилган инсон қийинчиликларни енгиб ўтишда ўзида куч топа олади. Институтда Маъмуржон Умаров, Арсен Исмоиловдан санъатнинг нозик жиҳатларини ўргандим. Театрга келган илк куним «Гамлет» спектаклида Гамлетни ўйнаётган Тоҳир Саидовнинг ижросидан ниҳоятда таъсирланганман. Кейинчалик, Тоҳир Саидов, Ботир Муҳаммаджонов каби устозлардан кўп маслаҳатлар олдим.

Кино оламида Муяссар Бердиқулова, Аҳмаджон Унарбоев қўллаб-қувватлаб, «Жасур», «Уқубат» филмларида устозлик қилди. Ҳозиргача бирор образ устида ишлаш жараёнида иккилансам, албатта, устозларим билан фикрлашиб, ижроимни янада бойитишга ҳаракат қиламан. Бир сўз билан айтганда, устозларимдан санъатни ичида яшашни ўргандим. Айни пайтда ҳам улардан ўрганишим керак бўлган жиҳатлар жуда кўп.

– Сиз халқимиз меҳрини гоҳ Жасур, гоҳ Умид бўлиб қозонгансиз. Бу ижроларингиз ҳар гал томошабин кўнглида инсонийлик, ватанпарварлик, бурчга садоқат ва фидойилик туйғулари уйғотади...

– «Умид», «Жасур» кинокартиналари халқимиз қалбидан чуқур жой олган филмлардан. Мен ҳам шу кинолардаги ижроларим билан халқимизга танилдим. Ушбу филмларнинг ютуғи яхши ссенарий устида бир тану бир жон бўлиб ишлаган бутун бир жамоанинг меҳнат маҳсулидир. «Жасур» филмидаги ролим ҳақида гапирсам, ушбу картина реал воқеалар асосида тасвирга олинган. Орамизда Жасур сингари ватанпарвар қаҳрамонлар жуда кўп. Мен қаҳрамонимнинг қалбидаги аввало, Ватанига, ўз касбига бўлган садоқатини очиб беришим керак эди. Бунинг учун юртимиз тинчлиги, осойишталиги йўлида хизмат қилаётган соҳа вакилларини ҳар жиҳатдан кузатганман. Тасвирга олиш жараёнларида нафақат устозларим балки чегара қўшинларининг профессионал ҳарбий хизматчиларидан кўп маслаҳат ва тавсиялар олганман. Соҳа мутахассислари билан ишлаш жараёнида, бу касбда ниҳоятда синчковлик ва ақл билан ҳаракат қилиш кераклигини англаб етганман. Ҳаракатларим ҳаётий чиқишида уларнинг фикрлари жуда асқатган. 

«Умид» филмидаги қаҳрамонимнинг ўзимга ўхшаш томонлари кўпроқ. Ёшлигида қийинчиликда тобланиб катта бўлган, ўз мақсади йўлида ўқиб, изланган, ҳалол, тўғри сўз.

Ҳаётда машаққатларсиз кўзланган натижага эришиб бўлмайди. Аммо мен актёр сифатида халқимизга манзур бўлиб, уларнинг кўнглидан жой олувчи ўлмас образлар яратишни ўзим учун қийинчилик эмас, балки шараф деб биламан.  

– Сизни ички ишлар органлари ходими, терговчи образларида кўрамиз. Соҳа вакилларининг хизматдаги қийинчиликларини томошабинга етказишда режиссёр тавсияларидан ташқари нималарга аҳамият қаратасиз? 

– Ички ишлар органлари ходимлари ролини ижро этиш осон эмас. Бунинг учун соҳа вакилларининг масъулиятли вазифаларининг моҳиятини тушуниш керак. Шу боис ходимларнинг ролини ижро эцам, биринчи навбатда ссенарийни синчиклаб ўқиб, хаёлан қаҳрамоним портретини чизиб оламан. Режиссёрлар ҳам маслаҳат ва тавсиялар беради, албатта. Қолаверса, турли тадбирларда ушбу тизим ходимлари билан учрашамиз, ўзаро суҳбатлашамиз. Ушбу жараёнда уларнинг ўзини тутиши, хатти-ҳаракатини кузатаман. Кузатувларим асосида ижроларимни бойитиш учун муҳим жиҳатларни жамлаб бораман.

– Ҳар бир инсон – у хоҳ актёр, хоҳ шоир, хоҳ деҳқон бўлсин, эртанги кун умиди билан яшайди. Шу маънода, сиз театр саҳнаси, кинода қандай образларни яратишим керак, деб ўйлайсиз? 

 – Бизнинг тарихий илдизларимиз Жалолиддин Мангуберди, Амур Темур сингари улуғ зотларга туташ. Буюк бобокалонларимизнинг Ватан озодлиги, ободлиги йўлида кўрсатган жасорати, мардлиги, ватанпарварлиги ҳар биримиз учун ибрат. Фитрат, Абдулла Қодирий, Чўлпон сингари маърифатпарвар инсонларнинг фидойилиги доимо қалбимизда. Мен буюк аждодларимиз сиймосини, қолаверса, замонамиз қаҳрамонлари қиёфасини юртдошларимизга манзур бўладиган тарзда яратишни хоҳлайман. 

Миллий театр саҳнасида Шекспирнинг «Гамлет» трагедиясидаги ролни ижро этиш ҳам орзуларимдан бири.

– Мазмунли суҳбатингиз учун ташаккур.


Гулноза ТУРҒУНБОЕВА суҳбатлашди.