Биласизми, дадил ва реалист инсонлар юқоридаги «стандарт»ларни эшитиб, беихтиёр кулгига берилади. Ўзига етарлича баҳо бера олмайдиганлар эса ушбу талабларга қаттиқ ёпишиб оладилар. Улар учун атрофдагиларнинг эътибори биринчи ўринда туради. Ҳамма каби бўлиш – қулай, албатта, лекин, ўзлигингиз қаёққа кетди?!

Ўзликни англаш қандай бўлади? Бу жараён, энг аввало, кишининг ҳаётда ўзи учун яратган қадриятлари билан шаклланади. Аввал оилада, сўнгра жамиятда муносабатга киришган киши борки, маълум қадриятлар асосида яшайди, ҳаракатланади. Бу қадриятлар эса кишининг ўзига нисбатан баҳоси, яшаш тарзи, оилавий анъаналар ва кундалик одатларни ўз ичига олади. 

Мутахассисларнинг айтишича, оилада фарзандларга ота-она меҳри ва эътиборининг етишмаслиги ўзини севмаслик, ўзгалар фикрига қарамлик юзага келишига сабаб бўлар экан. Одатда руҳан соғлом ота-оналар фарзандларини жонларидан ортиқ севади. Бироқ уларда фарзанд психикасига таъсир ўтказувчи шахсий камчилик ва муаммолар бўлиши эҳтимолдан холи эмас. Масалан, ўта эътиборли оналар фарзандларига кунига юз мартадан қўнғироқ қилиб қа­ердалиги, нима билан бандлигини сўраши мумкин. Асабий ота-оналар эса стресс ва турли оғир вазиятлари аламини фарзанд­ларидан олади. Қонун ва тақиқлар кайфиятга қараб кундан-кунга ўзгариб бораверади. Балоғат даврида бола ушбу омилларга жавобан йиғлаши, аччиқланиши мумкин, аммо унинг онгида «мен ота-онам меҳрига, муҳаббатига лойиқ эмасман» деган фикр уйғонади. Худди мана шундан кейин ўзини севмаслик «касал»и бошланади.

Эшитишни ўрганинг!

Агар муаммоингиз мукаммалликка интилиш бўлса, эслаб қолинг, мукаммал нарсаларнинг ўзи йўқ. Бегоналарнинг хоҳиш-истакларини бажариш ўрнига, ўзингизни тинглашни ўрганинг. Ўзингизга қарши бормасликка интилинг. Барини кичик нарсалардан бошланг. Бу борада сизга китоб мутолааси ёки саёҳат қилиш яхши ёрдам беради. Энг муҳими, ҳаётда ўзгаларнинг ҳаёт тарзини ёки одатларини ўзлаштирмаслигингиз учун ўз қадриятларингизни яратинг. 

Мавлоно Жалолиддин Румийнинг шундай ўгити бор: «Ҳамма зоҳирга безак бермоққа кираркан, сен ботинга безак бермоққа шошил». Зеро, ботини гўзал киши ўзини яхшироқ танийди. Атрофдаги фикр ва найрангларга алданишдан эҳтиёт бўлади. Муҳими, унинг мақсадлари аниқ, йўли равон бўлади. Бундай кишилар жамиятни фақат олдинга тортади. 

Феруза РАҲМОНҚУЛОВА.